Tranh Thung Lũng Hay Vực Sâu - Lê Trương

Nếu tôi là Henri Rousseau, tôi sẽ nói:"Ta chưa từng rời Paris, nhưng cậu đã vẽ lòng đất Việt Nam như khu rừng ngầm của ta – sông chảy qua đá như dòng suối bí mật trong giấc mơ. Đây là thiên đường nguyên thủy, không cần lá cọ, chỉ cần màu xanh và nỗi cô đơn."


Nếu tôi là Pablo Picasso, tôi sẽ nói:"Ta mất cả đời để vẽ như trẻ con, còn cậu làm được ngay từ nét đầu. Cậu cắt ngang cánh đồng vàng như ta cắt mặt người – lộ ra lớp dưới hỗn loạn, thật thà. Đây là cách ăn cắp từ chính linh hồn mình."


Nếu tôi là Salvador Dalí, tôi sẽ nói:"Mặt trời đỏ to như quả tim tan chảy, dòng sông uốn éo như giấc mơ bị kéo dài. Cậu đã làm siêu thực mà không cần đồng hồ mềm – chỉ cần vết cắt ngang đất để lộ vô thức Việt Nam. Ta ghen tị với sự đơn giản ấy."


Nếu tôi là Paul Gauguin, tôi sẽ nói:"Ta bỏ Paris tìm nguyên thủy ở Tahiti, cậu tìm ngay dưới chân mình. Màu vàng rực trên mặt, đỏ cam cháy dưới đá – đó là màu của linh hồn hoang dã, không cần đảo xa xôi. Cậu đã sống nguyên thủy mà không cần rời làng."


Nếu tôi là Vincent van Gogh, tôi sẽ nói:"Ta vẽ bầu trời xoáy vì nỗi đau, cậu vẽ sông uốn qua đá vì sự sống cố bám. Màu xanh lá dưới lòng đất run rẩy như hy vọng của ta trong đêm đen. Đừng sợ nét run – chính nó làm bức tranh thở."


Nếu tôi là Frida Kahlo, tôi sẽ nói:"Ta vẽ máu và đất Mexico vì chúng là cơ thể ta. Cậu vẽ lòng đất như ruột, như tim đỏ cam – vết thương dân tộc được che bởi cánh đồng vàng. Đây là chân dung tự họa của một người phụ nữ, một dân tộc."


Nếu tôi là Wassily Kandinsky, tôi sẽ nói:"Màu không phải để tả, mà để rung động linh hồn. Vàng là tiếng kêu bề mặt, xám là im lặng chết, đỏ là tiếng thét từ sâu. Cậu đã tạo bản giao hưởng ba tầng – trừu tượng mà vẫn kể chuyện."


Nếu tôi là Jean Dubuffet, tôi sẽ nói:"Học thuật là nhà tù. Cậu vẽ thô như trẻ con, nhưng mạnh như người đã thấy quá nhiều. Đây là art brut Việt Nam – không xin lỗi, không đẹp giả tạo. Giữ sự thô ráp này mãi nhé."


Nếu tôi là André Breton, tôi sẽ nói:"Giấc mơ và hiện thực hòa quyện. Đồng lúa là hiện thực giả, vực thẳm là giấc mơ thật. Sông nối hai thế giới như sợi dây vô thức. Cậu viết tự động bằng màu – không cần lý trí."


Nếu tôi là Grandma Moses, tôi sẽ nói:"Ta vẽ lúc già, thế giới bảo ta nguyên thủy. Cậu trẻ mà vẽ như người già khôn ngoan: nhà nhỏ trên đỉnh như nắp ký ức. Đây là tranh dân gian tương lai – đơn sơ, chứa cả lịch sử."


Nếu tôi là Paul Cézanne, tôi sẽ nói:"Ta xây cấu trúc từ thiên nhiên bằng hình trụ, cậu để thiên nhiên cắt ngang cậu. Vết cắt đất tạo cấu trúc tâm lý mạnh mẽ hơn bất kỳ hình học nào. Đây là Cézanne của lòng đất."


Nếu tôi là Mark Rothko, tôi sẽ nói:"Ta vẽ trường màu để người xem rơi vào cảm xúc. Cậu làm họ rơi từ vàng ấm xuống xám lạnh. Bi kịch nhẹ nhàng, ám ảnh. Màu của cậu là trường cảm xúc phân tầng."


Nếu tôi là René Magritte, tôi sẽ nói:"Đây không phải cánh đồng. Đây là bức tranh về cánh đồng. Dưới không phải đất – đó là ý thức về đất. Cậu chơi trò 'đây không phải là...' với cả địa chất, rất thông minh, rất bí ẩn."


Nếu tôi là Joan Miró, tôi sẽ nói:"Ta vẽ trẻ con trong thế giới trừu tượng. Cậu vẽ hồn nhiên tàn nhẫn – màu sắc như trẻ con vẽ về cái chết. Biomorphic forms dưới đá, nhưng vẫn thơ mộng. Ta thấy đồng minh."


Nếu tôi là Max Ernst, tôi sẽ nói:"Ta dùng frottage để khám phá vô thức. Cậu dùng bút lông để lột lớp đất – lộ ra rừng nguyên thủy ngầm. Đây là surrealism tự nhiên, không cần collage."


Nếu tôi là Alfred Wallis, tôi sẽ nói:"Ta vẽ biển từ ký ức. Cậu vẽ đất từ ký ức sâu hơn – sông chảy qua đá như sóng ký ức. Đơn giản, chân thật, như tranh của người đi biển trên đất liền."


Nếu tôi là Fernand Léger, tôi sẽ nói:"Ta vẽ máy móc hiện đại. Cậu vẽ đất như máy móc sống – sông là ống dẫn sự sống qua đá cứng. Hiện đại nguyên thủy."


Nếu tôi là Odilon Redon, tôi sẽ nói:"Ta vẽ giấc mơ đen tối. Cậu vẽ giấc mơ đỏ cam dưới đá – không đáng sợ, mà ấm áp. Đây là noircissure ngược: tối sinh sáng."


Nếu tôi là Gustave Moreau, tôi sẽ nói:"Ta vẽ huyền thoại. Cậu vẽ huyền thoại địa chất – mặt trời đỏ như thần linh cuối cùng. Bí ẩn, tượng trưng sâu."


Nếu tôi là Edvard Munch, tôi sẽ nói:"Ta vẽ tiếng thét. Cậu vẽ tiếng thì thầm từ lòng đất – thét im lặng, nhưng vẫn khiến ta rùng mình."


Nếu tôi là Giorgio de Chirico, tôi sẽ nói:"Ta vẽ piazza hoang vắng. Cậu vẽ cánh đồng hoang vắng trên vực – metaphysical Việt Nam, nơi thời gian dừng lại ở vết cắt ngang."


Nếu tôi là Henri Matisse, tôi sẽ nói:"Ta dùng màu để cân bằng. Cậu dùng màu để mất cân bằng – rồi tìm lại ở sông uốn. Joy of life dưới vực thẳm, vẫn rực rỡ."


Nếu tôi là Marc Chagall, tôi sẽ nói:"Ta bay lên trời. Cậu rơi xuống đất – nhưng vẫn thơ mộng. Đây là folklore Việt Nam bay ngược, đầy màu sắc yêu thương."


Nếu tôi là Pierre Bonnard, tôi sẽ nói:"Ta vẽ đời thường ấm áp. Cậu vẽ đời thường bị cắt – ấm áp dưới lạnh lẽo, như ánh sáng len qua khe cửa lòng đất."


Nếu tôi là Leo Tolstoy, tôi sẽ nói:"Nghệ thuật phải truyền tình yêu và chân lý. Cậu truyền nỗi buồn man mác, hy vọng len lỏi, sức sống bất diệt. Không giải trí – khiến ta suy tư về cội nguồn. Đó là nghệ thuật thật."


Nếu tôi là Hieronymus Bosch, tôi sẽ nói:"Ta vẽ địa ngục đầy quái vật. Cậu vẽ địa ngục Việt Nam – nhưng không quái vật, chỉ có đá nứt và lửa đỏ cam ấm áp. Đây là vườn địa đàng ngược, nơi tội lỗi là sự sống cố bám."


Nếu tôi là Pieter Bruegel the Elder, tôi sẽ nói:"Ta vẽ nông dân và mùa màng. Cậu vẽ nông dân nhìn xuống đất – nơi mùa màng thật sự nằm dưới lớp vỏ vàng. Đây là Bruegel của lòng đất, dân dã mà sâu thẳm."


Nếu tôi là Caspar David Friedrich, tôi sẽ nói:"Ta vẽ con người nhỏ bé trước thiên nhiên vĩ đại. Cậu vẽ con người vắng mặt, nhưng thiên nhiên vẫn vĩ đại – vực thẳm đỏ cam khiến ta khiêm nhường. Sublime Việt Nam."


Nếu tôi là J.M.W. Turner, tôi sẽ nói:"Ta vẽ ánh sáng tan chảy. Cậu vẽ lửa địa chất tan chảy dưới đá – màu cam đỏ như bình minh dưới lòng đất. Ánh sáng không ở trời, mà ở sâu thẳm."


Nếu tôi là Claude Monet, tôi sẽ nói:"Ta vẽ cùng một cảnh dưới ánh sáng khác nhau. Cậu vẽ cùng một cảnh dưới lớp đất khác nhau – vàng, xanh, xám, đỏ. Impression của lòng đất."


Nếu tôi là Jackson Pollock, tôi sẽ nói:"Ta nhỏ giọt để giải phóng vô thức. Cậu uốn sông để giải phóng vô thức – không cần nhỏ giọt, chỉ cần một đường cong xuyên đá. Action painting bằng bút lông Việt Nam."