Chương 6: CHẠM MẶT CỐ NHÂN
Lý thị cùng gần hai mươi bà, cô trong làng Mạ Thượng gánh củi và thịt rừng đem xuống chợ bán, có ý nghe ngóng tình hình để cánh đàn ông trong làng liệu sự.
Lạc Dao không cùng đi như mọi khi vì gần đến tuổi cập kê. Lý thị lo bất trắc xảy đến giữa đường nếu đụng phải quân mã, dù của bất cứ bên nào. Nhờ vậy Lạc Quan và Lạc Yên được theo mẹ ra chợ.
Trong khi Lạc Quan tỏ ra bình thản thì Lạc Yên lại vô cùng háo hức, vì lần đầu tiên cô bé được đến một nơi xa ngôi làng thân thuộc những hai mươi dặm đường.
Các bà, các mẹ khác cho con cái đi theo để chúng biết phiên chợ. Thằng Mã Lâm kém Lạc Quan một tuổi cùng theo mẹ ra chợ. Dù hơn tuổi và cũng cao lớn song gặp Lạc Yên, nó luôn miệng một câu Yên đại tỉ, hai câu Yên đại tỉ. Năm trước, Mã Lâm chính là đứa dắt trâu lội suối. Chúng bạn kháo nhau, do Lạc Quan ngồi trên lưng trâu của Mã Lâm nên mới bị sét đánh! Mã Lâm cảm thấy Lạc Quan gặp nạn có phần lỗi của mình nên cả năm qua có ý tránh mặt.
Lạc Yên từng kể chuyện này. Lạc Quan nghĩ, nếu có cơ hội đánh bạn lại với Mã Lâm nhất định sẽ giảng giải cho thằng bé hiểu rằng nó chẳng có lỗi gì. Chạm mặt Lạc Quan, Mã Lâm cười gượng chào, nói dăm ba câu tầm phào với Lạc Yên rồi lỉnh đi trước.
Suốt quãng đường Lạc Yên huyên thuyên đủ chuyện. Lạc Quan kiên nhẫn trả lời từng câu, từng chữ. Ở thế giới nào đó, chú thím của Hổ Quân có một cô con gái. Lúc Hổ Quân về ở nhà chú thím, con bé ấy tầm tuổi Lạc Yên bây giờ, và nó cũng hợp tính với Hổ Quân.
Phiên chợ vẫn đông người và ồn ào như tháng trước Lạc Quan đến. Song lạ thay, dẫn Lạc Yên dạo một vòng quanh chợ, cậu nhận ra các gánh hàng đều lèo tèo như nhau. Chủ những hàng quán chốc chốc lại nhác trông ra phía cổng chợ.
Hướng ấy có quân doanh cũ quân Ngô để lại, nay Lâm An quân tạm thời làm chủ.
Quay lại chỗ Lý thị bán thịt rừng, Lạc Quan đem sự lạ đó nói với mẹ:
⁃ Không loại trừ Lâm An quân ra chợ mua lương thực giá rẻ. - Lạc Quan nhận định - Họ cần lương thực.
Lý thị xoa đầu, trấn an hai con:
- Mẹ biết. Hai đứa chơi quanh chợ chờ mẹ bán xong chỗ thịt này rồi về sớm.
Lạc Quan rủ Lạc Yên đảo thêm một vòng nữa quanh chợ. Lúc sau quay lại vừa hay Lý thị đã bán hết chỗ thịt rừng cho một tửu điếm với giá rẻ. Dúi vào tay hai con mỗi đứa hai văn tiền, Lý thị nói nhỏ:
- Tiền và lương thực đều quý, dù thái bình hay loạn lạc. Mẹ bán rẻ một tí cho xong. Hai đứa hãy mua gì đó ăn. Mẹ đến chỗ hàng gạo.
Lý thị rảo bước. Lạc Yên quay ra làu bàu với Lạc Quan:
- Nhà mình chẳng thiếu thóc gạo mà lần nào đi chợ mẹ cũng gánh thêm về. Mẹ thường đổi gạo dưới Mạ Trung. Gạo nhà mình nhiều thế mà vẫn phải ăn cơm độn.
Lạc Quan lườm em gái, nhắc rằng:
- Mẹ lo xa. Tích gạo phòng đói kém là việc nên làm. Em phải nhớ! Lúc đói, người ta phải bán con để tìm đường sống cho cả hai. Bây giờ chiến cuộc liên miên, tích tiền chi bằng tích thóc gạo. Mạ Thượng mình ở trong núi tính ra còn dễ sống hơn mấy chỗ bằng phẳng này.
Rồi kéo Lạc Yên ra ngoài cổng chợ, chỉ một cây cao đằng xa, nói:
- Anh tính trèo lên đấy canh chừng.
Ngoảnh trông, thấy Mã Lâm đang ngồi riêng một góc bứt lá cỏ, Lạc Quan bèn gọi. Mã Lâm chạy đến. Cậu rủ nó đi trú nắng. Mã Lâm nghe theo. Đưa hai văn tiền cho Lạc Yên, Lạc Quan sai em vào chợ mua thứ gì đó đem ra chỗ cây cao.
Đến bên gốc cây, Lạc Quan bảo với Mã Lâm:
- Mày trèo lên ngó xem quan binh có đến hướng này không.
Mã Lâm không hỏi, chỉ khẽ gật đầu thoăn thoắt leo lên ngồi chễm trệ. Lạc Quan tựa lưng vào gốc cây, nói vọng lên, chủ động nhắc lại chuyện cũ. Và rằng thời gian vừa qua quanh quẩn trong nhà rất buồn chán. Đề nghị Mã Lâm có rảnh rỗi hãy sang chơi.
Sau hồi im lặng, Mã Lâm dè dặt hỏi, giọng nó nhỏ đi:
- Mày không trách tao à?
- Mày có lỗi gì mà trách? Mẹ tao bảo mệnh tao cứng hơn đá, trời đánh không chết. Trời đánh tao liên quan gì tới mày.
- Tại tao bảo mày ngồi lên lưng trâu tao dắt về mới ra cớ sự như thế. Tao áy náy lắm.
Lạc Quan ngửa mặt lên, cười mà rằng:
- Cái Yên nói, người chạy về báo tin là mày. Đứa khóc to nhất lúc người làng bế tao về cũng là mày. Mấy lần tao tính gặp mày để cảm ơn mà chưa được. Mỗi người mỗi số mệnh, mẹ tao bảo thế. Trời đánh tao là do kiếp trước tao có tội. Trời đánh không chết do số mạng tao lớn.
Mã Lâm gật đầu đồng tình:
- Đúng rồi! Mẹ tao cũng bảo số mạng mày lớn nên mới không làm sao. Thường ấy mà, qua đại nạn sẽ may mắn lắm. Mấy đứa làng mình nói thế.
Câu chuyện tạm dừng khi cả hai trông thấy bóng Lạc Yên từ hướng cổng chợ lại gần với hai cái bánh gai to tướng. Lạc Quan chia phần bánh gai của mình ra làm đôi, gọi Mã Lâm tụt xuống lấy lên ăn. Nhà Mã Lâm đông anh em, cũng không dư dả gì. Chớm đông mà nó vẫn phong phanh cái áo cũ kĩ đủ màu sắc.
Lúc sau, Mã Lâm nói vọng xuống:
- Quân mã xuất trại về hướng này!
Lạc Quan đứng bật dậy, giục:
- Xuống mau!
Mã Lâm vội tụt xuống.
Lạc Quan phân phó:
- Mau vào chợ, báo riêng cho người làng mình trước. Rồi hẵng báo người khác, kẻo chợ vỡ, hỗn loạn thì rách việc. Bảo các cô bác nhà mình ra khỏi chợ theo lối Tây Bắc. Mau!
Mã Lâm sau thoáng lưỡng lự, thấy Lạc Yên đã cắm đầu chạy trước bèn bám gót. Lạc Quan đứng lặng thêm một lúc, ngoảnh nhìn về hướng Đông Nam, binh mã đến theo lối đó.
Chạy đến cửa Tây Bắc của ngôi chợ, cậu trông thấy mẹ và em gái đã chờ sẵn.
- Mẹ gánh thóc đi trước, con chờ thằng Lâm đã. - Lạc Quan nói, giọng dứt khoát - Cái Yên bám sát mẹ. Nhớ tận dụng lau sậy sát bờ sông mà đi.
Lý thị với tay định kéo con theo. Lạc Quan giữ lấy tay mẹ, ánh mắt kiên định:
- Mẹ yên tâm, con sẽ theo sau ngay. Con không thể bỏ bạn.
Lạc Yên vội giục. Lý thị miễn cưỡng quẩy đôi quang gánh đi mau về hướng bờ sông, rồi ngoặt sang trái, khuất dạng sau cỏ cây um tùm.
Các bà các cô hớt hải chạy ra. Lạc Quan chỉ cho họ hướng đi. Lúc sau, Mã Lâm cùng mẹ xuất hiện với cái đòn gánh. Chờ cho mẹ Mã Lâm khuất dạng, Lạc Quan và Mã Lâm bắc tay làm loa cùng hét lớn:
- Binh mã đang đến! Binh mã đang đến!
Rồi cả hai ù té chạy về hướng bờ sông. Ngôi chợ nhốn nháo hẳn, chả mấy chốc các bà các cô bán hàng ào ra như ong vỡ tổ. Họ đều gánh gồng hàng hoá ra lối cổng chợ, rất hiếm người ra lối bờ sông.
Lạc Quan và Mã Lâm bắt kịp các bà các cô. Trông thấy con Lý thị mới thôi lo lắng. Cả đoàn hơn hai mươi người men theo bờ sông, gạt lau sậy mở đường mà đi. Đằng sau lưng có tiếng ngựa hí vang trời.
- Sao mày bảo mọi người theo lối này?
Mã Lâm vừa thở vừa hỏi. Lạc Quan đáp:
- Mấy phiên chợ trước trong lúc mẹ tao bán hàng, tao tha thẩn quanh chợ, có ra bến sông ngó nghiêng. Binh mã đến chợ chẳng mua giá rẻ thì cũng thu thuế. Giả như người làng mình theo lối cổng chợ mà về ắt quân lính trông thấy sẽ đuổi theo. Tiền, gạo, mắm, muối e khó giữ.
Mã Lâm khen:
- Mày giỏi thật! Liệu việc như thần.
Lạc Yên rảo bước ngay đằng trước, nghe Mã Lâm khen anh liền ngoảnh lại phụ họa:
- Anh Quan tài trí hơn người! Nhờ có anh ấy mà người làng mình không bị thu cái gì cả.
- Cũng do hai người nhanh nhẹn chứ không chẳng kịp. - Lạc Quan cười - Về làng kiểu gì các cô các bà cũng thưởng. Công đầu của hai người đó nhé.
Vạch lau lách ven sông nhỏ mở lối chừng nửa canh giờ, nghe ngóng bốn bề không có động tĩnh, đoàn người mới cắt hướng ra phía con đường mòn ở mé bên trái.
Cả đoàn theo đường mòn một quãng đôi ba dặm thì Mã Lâm trông phía sau có bụi bay lên. Các bà các cô vội bảo nhau tản ra mé bờ sông ẩn náu, chờ xem có phải quan binh đang đến hay không. Lạc Quan nhìn đường mòn vừa đi qua, thấy đầy những dấu chân bùn đất bèn bảo Mã Lâm và Lạc Yên:
- Bảo với mọi người có tài sản gì thì giấu ngay, đừng để trong người. Gạo, muối giấu riêng một chỗ.
Cả hai chưa hiểu, Lạc Quan chỉ những dấu chân in trên đường mòn và bảo:
- Quan binh nhìn vào sẽ nhận ra ngay. Họ trông đàn bà trẻ nhỏ đi chợ về, trong người không đồng xu cắc bạc sẽ sinh nghi. Bảo với mọi người là đi làm thuê, chủ không trả công nên rủ nhau quay về làng. Ai biết địa danh nào gần đây thì thống nhất một lượt mà nói.
Mã Lâm và Lạc Yên nghe theo, chạy đi bảo với mọi người. Các bà các cô nghe vậy vội vàng tản ra, giấu sạch mọi thứ có thể giấu được. Lạc Quan, Mã Lâm và Lạc Yên nấp sau một bụi cây um tùm hòng dễ bề quan sát.
Chẳng bao lâu sau quả thật có toán hơn hai mươi kị binh chạy tới nơi. Phát hiện dấu chân đột ngột biến mất, họ liền dừng ngựa, tuốt gươm hét lớn.
Lạc Quan thò đầu ra, nét mặt lộ vẻ sợ sệt. Mã Lâm và Lạc Yên nép phía sau, mặt tái mét. Lý thị cùng mấy người khác cũng ra trình diện hết lượt. Thấy toàn đàn bà với trẻ nhỏ, chỉ huy toán kị binh chẳng hỏi gì, khoát tay ra hiệu cho binh mã tiếp tục di chuyển về hướng núi.
Mọi người cùng thở phào.
Lạc Quan đứng nhìn theo bóng đội kị binh, ánh mắt trầm xuống.
Phân nửa đoạn đường còn lại, Lạc Quan trông mẹ suy tư, cứ cắm cúi đi, dường như đang suy ngẫm điều gì đó. Lạc Quan đi cạnh bên, gặng hỏi mấy lần thì Lý thị như sực tỉnh, gượng cười đáp qua loa song Lạc Quan nhận thấy rõ có điều không ổn. Dừng chân ven đường, Lạc Quan lại hỏi lần nữa, Lý thị ngập ngừng một lúc mới đáp:
- Người cầm quân ban nãy mẹ trông như người quen cũ.
Lạc Quan hạ giọng hỏi. Lý thị nói rõ hơn:
- Nguyễn Súy! Lần cuối mẹ gặp ông ta đã ngót hai mươi năm, không dám chắc. Ông ta người vùng này. Độ mươi năm trước, lúc nhà ta bị lưu đày, ông ta có cử người đến thăm nom đôi lần. Kỳ này ông ta đi về hướng núi, có lẽ muốn tìm gặp ông nội hoặc bố mày.
Lạc Quan chau mày hỏi thêm:
- Ông ấy không nhận ra mẹ?
Lý thị cười buồn:
- Nhìn mẹ bây giờ còn chút nào giống xưa kia đâu.
Hổ Quân chẳng thể tưởng tượng được thân mẫu nguyên chủ năm xưa trông như thế nào. Dạo trước Lạc Vương có nói thiếu thời Lý thị rất đẹp. Trước mắt Hổ Quân bây giờ, mẹ nguyên chủ là người đàn bà tuổi ngoài tứ tuần, đầu vấn khăn ruột tượng, răng nhuộm đen, quần áo nhàu nhĩ, gương mặt có chút khắc khổ. Nguyễn Súy tướng quân kia dẫu tái ngộ cũng khó mà nhận ra.
Rảo bước nhanh trên con đường sạn đạo nằm lưng chừng núi, đến một quãng, Lạc Quan và Mã Lâm trèo ngược lên chỗ những cây cổ thụ tìm lá nhỏ ẩn sau tán lá, ngước lên hỏi hai anh tráng niên.
Đạo kị binh không vào lũng, họ ngoặt về hướng đối diện. Nghe tin ấy Lý thị thở phào.
Lạc lão và Lạc Kính hay chuyện, ngồi trầm tư hồi lâu, dặn con cháu trong tộc đề cao cảnh giác, cắt cử thêm người cảnh giới trên núi.
Lạc Quan gặp riêng Lạc lão, mách rằng ban đêm nên giăng thêm bẫy tạo tiếng kêu vì thượng tuần lẫn hạ tuần không trăng, nếu có mưa, quân mã đi vào thật khó mà biết vì tầm nhìn hạn chế. Lạc lão gật gù, ánh mắt lộ vẻ tán thưởng.
Trong bữa cơm gia đình tối hôm ấy, Lạc Yên khoe chiến tích của anh trai. Lý thị mừng ra mặt, xoa đầu Lạc Quan bảo rằng:
- Đúng là đọc sách giúp đầu óc sáng ra mấy phần. Các bà các thím đều khen con nhanh trí nên chẳng ai mất gì.
Lạc Quan bèn tranh thủ:
- Thế phiên chợ giữa tháng, mẹ cho con cùng đi với nhé.
Lý thị bằng lòng.
Hổ Quân tin rằng những thể hiện vừa qua của bản thân tích góp lại sẽ sớm giúp nguyên chủ khẳng định bản thân, sớm thoát khỏi tầm quan sát của Lý thị để có thể rời khỏi Quan Sơn mà không cần chờ thêm vài năm nữa.
Chương 7: THƯỢNG TƯỚNG QUÂN NGUYỄN SÚY
Chiến tranh như con quỷ đói, không ngừng nuốt chửng trai tráng. Một khi chiến cuộc lan rộng, con quỷ với đôi tay lạnh lẽo luồn khắp hang cùng ngõ hẻm, lần lượt kéo từng người vào vòng xoáy. Dân Mạ Thượng lại một phen nhớn nhác khi biết đội kị binh Lâm An quân đang trên đường sạn đạo vào lũng. Thời gian cấp bách, đàn ông đem theo chút tài sản ít ỏi, dắt trâu bò. Đàn bà gánh con nhỏ, rong trâu, dắt díu nhau chạy về hướng núi.
Lạc lão ở lại với nhiều cụ cao niên Mạ Thượng và đám trẻ mục đồng, mặc Lạc Kính và Lý thị hết lời khuyên can. Lạc lão bảo với Lạc Kính:
- Chạy trời không khỏi nắng! Nguyễn Súy quyết tìm ta cho kì được. Hắn chẳng có ác ý gì đâu. Lão già gần đất xa trời như ta… còn gì để mất.
Lạc lão bỏ lửng câu nói, cười buồn. Vì Lạc lão không chịu đi, Lạc Kính buộc phải ở lại. Lý thị trù trừ hồi lâu, tính đưa Lạc Quan cùng đi nhưng Lạc Quan khẩn thiết xin ở lại, hứa chắc nịch, nếu có biến tự khắc trốn ngay. Nhùng nhằng một hồi, Lý thị kéo Lạc Quan ra góc sân dặn dò:
- Con ở lại đừng manh động như đận trước. Có lẽ Nguyễn Súy đến với thiện ý nhưng có động là phải chạy ngay biết chưa? Thân già này chỉ còn trông chờ vào con.
Lạc Quan vỗ ngực:
- Số con trời đánh chẳng chết, mẹ khéo lo. Mẹ cứ yên lòng. Con sẽ phụng dưỡng mẹ đến già.
Lý thị ấn mạnh lên trán con, mắng mỏ vài câu rồi tất tả rời đi cùng Lạc Dao.
Như Lạc lão nhận định, đội kị binh vào Mạ Thượng quả thực do vị tướng, mấy ngày trước chạm mặt Lạc Quan ven đường, thống lĩnh. Từ chỗ nấp, Lạc Quan đếm được hơn một trăm quân kị, người nào người nấy mũ áo chỉnh tề, lộ vẻ uy nghiêm.
- Họ biết ông nội đang ở đây! - Lạc Quan bảo nhỏ với Lạc Yên ngồi bên cạnh - Họ đến tìm ông. Nhìn đi, họ không có sát ý.
- Em nghe mẹ bảo mấy mươi năm trước ông nội rất oai vệ. Liệu ông tướng đằng kia có phải từng là thuộc hạ của ông không anh nhỉ?
Lạc Quan nhún vai, lắc đầu không đáp.
Đội quân kị dừng trước cổng làng, nơi các cụ già sống áo chỉnh tề đứng chờ sẵn tự bao giờ. Nguyễn Súy hạ mã gặp cụ trưởng làng. Quân sĩ đồng loạt xuống theo, đứng nghiêm trang thành hai hàng dọc.
- Ây! Trông oai nghiêm quá nhỉ? - Mã Lâm lom khom chạy đếnchỗ hai anh em nấp. - Lâm An quân oách nào khác quân Ngô. Kỳ này họ đến hình như với thiện ý.
Lạc Quan khẽ gật đầu đồng tình. Nhìn tác phong của vị tướng kị quân có thể đoán ra được.
- Ấy, ấy! Họ vào làng! Đang về hướng này!
Mã Lâm định lủi đi, song thấy anh em Lạc Quan bình chân như vại bèn từ bỏ ý định.
- Họ vào gặp ông nội tao!
Nói rồi cậu kéo Lạc Yên chạy về báo với Lạc lão. Mã Lâm theo gót. Lạc lão ngồi bên bàn trà với vẻ mặt điềm tĩnh lạ thường. Lạc Kính đứng hầu cạnh bên. Cùng đứng nép ngoài cửa, Mã Lâm thì thào hỏi Lạc Quan:
- Ông nội mày còn có thân thế gì hả? Nhìn ông ấy chẳng có chút sợ sệt.
Lạc Yên cũng chờ đợi câu trả lời, nhưng Quan chẳng đáp, chỉ nhếch miệng cười, lộ vẻ đắc ý. Tiếng bước chân của đám đông dừng trước cổng nhà Lạc lão. Cụ trưởng làng khẽ đẩy cánh cổng tre khép hờ, khom lưng dẫn lối, mời vị tướng quân vào. Vị tướng quân một tay giữ đốc kiếm, rảo bước nhanh qua khoảng sân rộng. Ông ta bước chậm và khựng lại một nhịp khi nhìn thấy Lạc Quan đứng dưới hiên nhà. Lông mày vị tướng khẽ nhíu, ánh mắt ông ta dừng trên người Lạc Quan trong một thoáng. Dường như ông ta đã nhận ra cậu. Trong khi Lạc Yên và Mã Lâm co rúm, Lạc Quan lại đứng thẳng, ánh mắt không chút lảng tránh ánh nhìn của vị tướng kị quân. Lạc Quan chắp tay cúi đầu chào. Vị tướng chợt nhoẻn miệng cười, khẽ gật đầu đáp lễ.
Ông cụ trưởng làng bước đến gần, xua tay đuổi bọn Lạc Quan ra chỗ khác. Vị tướng vội bước vào nhà chắp tay hành lễ.
Lạc Quan nấn ná nghe được lời ông ta:
- Mạt tướng Nguyễn Súy mừng vui khôn kể khi được gặp lại lão Trấn Quốc công và hiền huynh.
- Tướng quân chớ khách sáo! Lão chẳng còn là Trấn Quốc công, chỉ là một lão dân cày nơi thôn dã. Mời tướng quân an tọa.
Cũng nghe lỏm được, đứng ở góc sân, Mã Lâm liếc Lạc Quan, ánh mắt nó chứa đầy sự ngạc nhiên cùng hàng tá câu hỏi. Trong khi ấy nét mặt Lạc Yên rất khó tả. Cô bé ngước lên, có ý chờ đợi anh giảng giải.
Lạc Quan chẳng để tâm đến thái độ của hai đứa trẻ mà bước đến gần, ngắm nghía mấy người lính cầm trường thương đứng nghiêm trang canh giữ trong sân.
Quân sĩ dưới trướng Nguyễn Súy tóc đều búi tó, vận giáp trụ bằng da. Y phục cổ tròn, bốn vạt màu nâu, quần dài bó chẽn và hài da. Lần đầu tiên Hổ Quân tận mắt trông rõ y phục người xưa nên chẳng khỏi tò mò.
Đang định giơ tay sờ thử, bỗng một bên tai Lạc Quan đau nhói. Có giọng nói lạnh lùng vang lên sau lưng cậu:
- Thằng ranh, ra chỗ khác chơi!
Lạc Quan suýt xoa, nhăn mặt nhìn rõ người vừa véo tai mình. Người đó tuổi độ đôi mươi, y phục của anh ta khác màu với binh sĩ, giữa ngực có hộ tâm phiến bằng kim loại.
- Em chỉ định sờ thử. Sao anh phải mạnh tay vậy?
Người đó trợn mắt dọa. Lạc Quan lùi lại nhìn anh ta chằm chằm, rồi quay người bước thẳng ra cổng.
- Những gì mày nghe được phải kín miệng. - Lạc Quan dặn Mã Lâm - Lộ sẽ rách việc.
Mã Lâm gật đầu. Lúc sau Mã Lâm hỏi:
- Trấn Quốc công là tước vị lớn. Ông nội mày sao chịu ở đây?
Lạc Quan dừng bước, nhìn núi rừng trùng điệp rồi giả tảng đáp:
- Ngày nào đó tao dẫn mày ngao du thiên hạ, mày sẽ hiểu. Tao cũng như mày, chẳng rõ nội tình nhưng ông tướng kia đã đến… thì Mạ Thượng sẽ chẳng còn bình yên nữa đâu.
Mã Lâm ngoảnh theo hướng Lạc Quan đang nhìn, chỉ thấy những ngọn núi cao bị mây che phủ.
- Mấy đứa kia, mấy đứa kia! Đứng lại cái đã!
Cả ba cùng ngoái lại, nhận ra người ban nãy mới véo tai Lạc Quan. Anh ta cùng hai người lính khác đang chạy lại gần.
- Đứa nào là Lạc Quan?
Lạc Quan bước lên nửa bước, giọng cộc lốc:
- Có chuyện gì?
Thoáng bối rối, anh ta mau chóng đổi nét mặt, hạ giọng:
- Lạc lão đại nhân sai ngươi vào núi mời dân làng về.
Lạc Quan nhếch miệng cười nhạt:
- Sao ta phải tin các người?
- Chú mày đừng để bụng chuyện ban nãy nhé! - Anh lính trẻ cười tươi, giả lả - Hiểu nhầm cả thôi. Ta không biết chú mày là cháu nội của Lạc lão đại nhân.
- Ta không phải kẻ hẹp hòi! - Lạc Quan nói - Hoặc ông cụ trưởng làng hoặc chính tai ta nghe ông dặn thì ta mới làm.
Anh lính trẻ gãi đầu cười gượng.
Lạc Quan hừ một tiếng, quay ra bảo với Lạc Yên:
- Em vào xem ông dặn gì, anh chờ ở đây.
Lạc Yên liền chạy đi. Một người lính chạy theo sau.
Anh chàng vừa gọi cả bọn phá tan bầu không khí có phần ngột ngạt, hoặc chí ít Mã Lâm cảm thấy như vậy.
- Ta là Cao Mang, quê Hoan Châu, là Bách hộ quân dưới trướng tướng quân Nguyễn Súy.
Lạc Quan cười mũi, giọng mỉa mai:
- Người Hoan Châu nào bắt nạt trẻ con, phải không Cao huynh?
Cao Mang cười xòa:
- Lạc huynh đệ bỏ quá chuyện vừa nãy. Ta đảm trách an toàn cho tướng quân và Lạc lão đại nhân nên có chút sơ suất. Thế này nhé, có dịp, ta nhất định bồi tội với huynh đệ. Thế nào?
Mã Lâm giật gấu áo liền mấy cái, có ý nhắc Lạc Quan đừng làm khó người đối diện. Lạc Quan chỉ khẽ nhún vai. Vừa hay Lạc Yên quay lại. Thực là ông trưởng làng và Lạc lão sai Lạc Quan vào núi gọi mọi người về. Cậu quay ra bảo với Mã Lâm, Lạc Yên:
- Hai người đi trước dẫn đường cho bọn họ.
Mã Lâm và Lạc Yên liền nghe theo khiến Cao Mang có chút ngạc nhiên, thầm nghĩ:
- “Dòng dõi võ quan vẫn cứ có khí chất! Từ nãy đến giờ nói chuyện nó đều nhìn thẳng, nét mặt không đổi. Một thằng ranh hơn mười tuổi trông khí chất lại như đôi mươi. Ánh mắt nó… không giống trẻ con. Dẫu gì nó cũng là con cháu Trấn Quốc công tiền triều, làm thân với nó tốt hơn để nó ghi hận.”
Vì vậy, thái độ của Cao Mang đối với Lạc Quan trở nên hòa nhã.
Cao Mang tính để Mã Lâm và Lạc Yên lên ngựa cùng quân sĩ, nhưng Lạc Quan phàn nàn:
- Nó là con gái! Cầm đầu đám trẻ con trong làng, sao có thể ngồi chung ngựa với nam nhân.
Cao Mang nhìn Lạc Yên, ánh mắt đầy nghi hoặc. Mã Lâm nghe vậy bèn khẳng định:
- Yên đại tỉ của chúng em tinh thông võ nghệ. Một mình Yên đại tỉ có thể địch hai ba đứa khác.
Cao Mang nhăn mặt cười, chẳng định tranh cãi với đám trẻ ranh miệng hôi sữa song vẫn cố châm chọc:
- Chẳng hay Yên đại tỉ có thể cưỡi chiến mã một mình? Cưỡi chiến mã chẳng dễ như cưỡi trâu đâu. Ngộ nhỡ ngã, ta khó ăn nói với Lạc lão đại nhân lắm lắm.
- Anh cứ cho một con ngựa! - Lạc Quan nói - Ngã nó tự chịu. Con gái họ Lạc không để người khác chê cười. Ông nội ta nói, phàm việc gì nam nhân làm được thì nữ nhân Lạc thị cũng có thể, thậm chí làm tốt hơn.
Cao Mang ậm ừ vẫy tay ra hiệu. Quân sĩ dắt ngựa đến, Cao Mang tự tay bế Lạc Yên đặt lên lưng chiến mã, kiểm tra yên cương, dặn dò Lạc Yên vài lời, rồi lệnh một quân sĩ khác cưỡi ngựa kè sát bên. Lạc Quan thấy Cao Mang cẩn thận với em mình như vậy bèn sinh hảo cảm, bớt hẳn địch ý.
- Ta cũng có em gái ở quê nhà! - Cao Mang giải thích khi cùng ngồi trên lưng ngựa với Lạc Quan - Đã hơn hai năm không gặp, hẳn bây giờ nó cũng đã lớn như Yên tiểu thư.
- Anh cứ gọi nó là Yên được rồi. Nơi quê mùa này gọi tiểu thư không thích hợp. Vả lại… ông nội em chẳng còn là Trấn Quốc công, chỉ là một ông già làm ruộng trong làng mà thôi.
- Bọn ta tìm Trấn Quốc công đã non nửa tuần trăng. Trong mắt tướng quân Nguyễn Súy, Trấn Quốc công chẳng phải người tầm thường.
Lạc Quan bèn hỏi thẳng:
- Tướng quân đến mời ông nội em tham gia quân khởi nghĩa?
- Có thể như vậy! Phận tiểu tướng như ta nào tỏ. Chỉ biết tướng quân Nguyễn Súy rất muốn gặp Lạc lão đại nhân.
- Nghĩa quân cần quy tụ những người có uy danh trong tiền triều nhằm dễ bề tập hợp lực lượng. - Lạc Quan nhận định - Đánh trận không chỉ cần võ tướng, mà còn cần văn quan và mưu sĩ. Tướng quân chẳng quản đường sá xa xôi, thân chinh đến cửa là đã có chủ ý rồi.
Cao Mang ngạc nhiên:
- Ô! Hẳn chú mày thường xuyên đọc sách binh thư nhỉ?
- Sao anh nghĩ vậy?
Cao Mang phá lên cười:
- Chú mày bỏ quá cho! Ta nhìn bộ vó chú mày là biết không học nghệ. Nhưng chú mày nói phải, đánh giặc thì giỏi võ chưa đủ, phải có mưu sĩ bày kế mới được. Mai mốt lớn chú mày đầu quân dưới trướng Nguyễn tướng quân nhất định toàn chỗ tốt.
Lạc Quan miễn cưỡng gật đầu thay cho lời đáp.
Ngựa đi thêm quãng nửa canh giờ Lạc Quan bảo Cao Mang dừng ngựa. Mã Lâm chỉ chờ có vậy liền bắc tay làm loa gọi lớn. Giọng trẻ con lanh lảnh vọng vào đá núi dội lại. Mã Lâm gọi lớn mấy lần, Lạc Quan lại bảo Cao Mang đi lên một quãng để xuống ngựa.
- Các anh cứ đợi ở đây! - Lạc Quan nói - Quãng phía trước ngựa khó đi nổi.
- Ta đi cùng chú mày!
Lạc Quan xua tay:
- Dân làng hẳn đã nhìn thấy. Anh đi cùng khiến họ đề phòng.
Cao Mang cho là phải bèn đồng ý. Dõi mắt theo bóng lưng ba đứa trẻ khuất sau cây cối rậm rạp, Cao Mang nói với quân sĩ cùng đi:
- Thằng lỏi con họ Lạc đó còn nhỏ đã có khí chất của kẻ làm tướng. Nhìn xem, hai đứa kia răm rắp nghe và làm theo nó mà không nửa lời thắc mắc.
Quân sĩ không chung nhận định, thắc mắc, Cao Mang bèn giải thích:
- Nó không sai hai đứa kia như kẻ bề trên. Ta chú ý từ đầu. Hai đứa đó trước khi làm gì đều hướng ánh mắt chờ đợi. Ta theo hầu tướng quân nên hiểu cái đó. Thằng ranh họ Lạc này không tầm thường. Quả con nhà nòi.
Cao Mang khẽ nheo mắt, như ghi nhớ cái tên ấy.
Rừng núi xanh thẳm vang vọng những âm thanh lạ.
Cao Mang đứng đợi non nửa canh giờ, mới thấy thấp thoángbóng người lấp ló sau màu xanh của rừng.
Thêm một khắc, Lạc Quan xuất hiện, dẫn theo hơn hai mươitráng niên Mạ Thượng. Bọn họ đứng tản ra, ánh mắt dò xét, tayáo phồng lên như giấu vật gì bên trong.
Lạc Quan đứng ra giới thiệu.
Cao Mang nở nụ cười hiền, chắp tay:
– Bọn ta đến đây với thiện ý, dân Mạ Thượng không cần phảilánh mặt.
- Các bác, các cô còn có em nhỏ. - Lạc Quan giải thích - Chờthêm một lúc nữa mới bắt kịp.
Cao Mang cười cầu tài, ghé xuống hỏi nhỏ:
- Chú đưa tráng đinh trong làng đi trước, phòng bọn ta có ý khác, tiện ra tay có phải không?
Lạc Quan chối. Cao Mang nói:
- Mỗi người bọn họ đều giấu đá trong người. Ta nhìn là biết.
Chẳng đổi sắc mặt, Lạc Quan tỉnh bơ:
- Thời buổi nhiễu nhương, mạng có một, cẩn tắc vô ưu. Sao cóthể hoàn toàn tin người lạ.
Cao Mang vỗ vai Lạc Quan mấy cái, cười lớn tỏ ý tán thưởng.
Dân làng Mạ Thượng theo bọn Cao Mang quay về. Nửa đường, một tráng niên rẽ lối, đi báo tin cho dân Mạ Trung. Mãi đếnchập tối dân Mạ Thượng mới về đến làng đầy đủ.
Đêm ấy binh mã Lâm An dựng trại cạnh dòng suối nhỏ chảyngang đầu làng Mạ Thượng. Trai tráng hai làng Mạ Thượng, MạTrung tò mò kéo nhau đến hỏi đủ thứ chuyện. Theo lệnh của Lạclão, con cháu họ Lạc luộc khoai, luộc sắn, thịt gà và ngả hai con lợn đãi khách. Lạc lão mời cụ trưởng làng Mạ Trung và trưởngtộc các họ ở hai làng cùng đến bàn chuyện thâu đêm cùng tướngquân Nguyễn Súy trong ngôi nhà ngói nhỏ.
Chẳng ai hay biết các cụ bàn tính những gì.
Giờ Ngọ hôm sau, các cụ cao niên, trưởng các tộc ăn vận chỉnhtề, đầu đội khăn, chân đi guốc mộc, triệu tập con cháu ngoài đầulàng Mạ Thượng. Các cụ làng Mạ Thượng ngồi bên tả, bên hữudành cho các cụ làng Mạ Trung. Tráng niên hai làng ngồi xếpbằng trên khoảng sân đất rộng. Đàn bà, thiếu nữ, trẻ con kẻ đứngngười ngồi quây xung quanh, dễ đến dăm bảy trăm người có lẻ.
Tướng quân Nguyễn Súy trong bộ chiến bào, với giọng trầm ấm, vị tướng quân cảm tạ dân hai làng Mạ đã tiếp đón thịnh tình, vàkhẳng định Lâm An quân, theo thánh ý vua Trùng Quang, tuyệtkhông gây hại hai làng Mạ trong lũng Quan Sơn. Dân chúng vuimừng, ngoảnh về phương nam dập đầu hô vạn tuế, tạ ơn mưamóc của vua.
Tiếp đó, tướng quân Nguyễn Súy bày tỏ ý định chiêu binh. Không khí bỗng chùng xuống, dân chúng xì xào bàn tán râm ran một hồi, và chỉ tạm ngưng khi Lạc lão bước lên đứng cạnhNguyễn Súy tướng quân.
Nguyễn Suý tướng quân dõng dạc giới thiệu Lạc lão vốn võquan, cựu thần tiền triều, họ Lạc nhiều đời phò vua giúp nước, bởi tiểu nhân vu h.ãm mới phải ẩn thân nơi thôn dã. TrùngQuang đế dựng cờ tụ nghĩa, cầu tôi hiền, đặc biệt phái NguyễnSúy mời Lạc lão về giúp sức.
Dân chúng chăm chú lắng nghe.
Lạc lão, giọng xúc động, cảm tạ dân làng Mạ Thượng cưu mangcon cháu họ Lạc lúc nguy khốn. Tỏ bày vua triệu, bề tôi chẳngthể khước từ. Kêu gọi con cháu họ Lạc và tráng niên hai làng ai muốn tòng quân, phò vua giúp nước hãy theo ông. Không khílần nữa chùng xuống, mãi rồi cũng có một cánh tay ngập ngừnggiơ lên.
Hai, ba rồi mười, hai mươi… cả thảy hơn sáu mươi tráng niên, phân nửa số ấy là con cháu họ Lạc xin tòng quân. NguyễnSúylấy làm vui mừng, tuyên bố thành lập Lạc Gia quân, lấy LạcKính làm chủ tướng.
Lạc Quan ngồi vắt vẻo trên một cây xoài cùng Mã Lâm, LạcYên theo dõi mọi sự. Chốc chốc, Lạc Quan lại khẽ mỉm cườikhiến Mã Lâm lấy làm lạ. Mã Lâm hỏi, cậu lại bảo chẳng có gì, chỉ suy nghĩ vẩn vơ. Mãi đến lúc cuộc tuyển quân gần tàn, cậumới nói:
- Ngọn lửa chiến tranh đã lan đến Quan Sơn! Dẫu mọi người thờơ, thu mình trước thời cuộc thì cũng chẳng thể tránh được. MãLâm! Rồi tao với mày sẽ sớm phải cầm gươm cầm giáo. Khôngmuốn cũng phải cầm.
Mã Lâm nhăn nhó:
- Không đánh nhau chẳng phải tốt ư? Vì loạn lạc mà tao mất bố. Tao chẳng muốn người khác phải giống tao.
Lạc Quan ngoảnh nhìn Mã Lâm, ánh mắt rất lạ. Cậu chỉ vào LạcYên, lại chỉ Lạc Dao đang đứng nép dưới gốc cây thị đằng xatheo dõi đám đông và nói:
- Ai cũng muốn yên bình nhưng để có yên bình nhất định tao vớimày phải mạnh mẽ. Tao phải bảo vệ cho chị em tao. Mày cũngvậy. Tao với mày chẳng thể ích kỉ, chỉ nghĩ cho bản thân được. Đàn ông đầu đội trời chân đạp đất, không thể quanh quẩn nơi xórừng này đến già.
Tụt xuống đất, Lạc Quan lại bảo với cả hai:
- Ngày mai tập hợp tất cả đám trẻ chăn trâu làng mình lại. Tao muốn làm gì đó.
Lạc Yên gật đầu, bẽn lẽn hỏi:
- Em là con gái, lớn lên em có thể đánh trận không anh?
- Con gái xin vào quân sẽ khó! - Lạc Quan chép miệng. - Nhưngnếu… em làm chủ tướng một quân thì dễ hơn.
Đôi mắt Lạc Yên bỗng sáng lên:
- Thật không? Em sẽ chăm chỉ luyện thêm võ nghệ.
Lạc Quan vỗ vai Mã Lâm, người còn đang nghệt mặt lắng nghe.
- Nếu họ Mã chưa có ai vang danh thiên hạ… thì mày là ngườiđầu tiên. Tổ tiên họ Lạc vốn nông phu, nhờ xông pha trận mạcmà có tước Trấn Quốc công.
Mã Lâm cười gượng:
- Tao làm được gì? Văn dốt võ nhát! Tao còn đánh không lạiYên đại tỉ.
Lạc Quan động viên:
- Tao cũng như mày. Tao không thể đánh lại nó, nhưng không cónghĩa tao không đánh được giặc. Chỉ cần sau này mày nhất nhấtnghe tao thì… đại sự ắt thành.
Mã Lâm lần nữa nghe theo Lạc Quan.
Theo suy nghĩ của Mã Lâm, Lạc Quan biết chữ, đọc nhiều sáchắt biết lắm điều hay. Thời gian vừa qua, Mã Lâm thấy rõ LạcQuan mưu trí hơn người, đáng để nghe theo. Vả lại Lạc Quan không để bụng chuyện cũ, hẳn người rộng lượng. Bây giờ, LạcQuan lại có thân phận cháu nội Trấn Quốc công, dù là ngạchthứ, dù chẳng còn tước công nhưng đại tướng đến tìm đến tậnlàng thì hẳn còn nhiều người trọng vọng. Thứ nữa con cháu Lạcthị nhiều đời võ tướng, con nhà nông như Mã Lâm, nếu nghetheo toàn thấy điều lợi.
- Phải chọn thêm mấy đứa có gan trong đám mục đồng làngmình! - Lạc Quan dặn Mã Lâm. - Đại sự cần nhiều người, nhấtlà người có chí lớn. Nhưng… phải bí mật! Chuyện này lộ sẽhỏng bét.
Mã Lâm gật gật, trong đầu nghĩ ra mấy cái tên.
Đêm ấy cho đến suốt ngày hôm sau, dân hai làng Mạ Thượng, Mạ Trung tất bật chuẩn bị cho con em tòng quân vì sau phút e dèban đầu, qua một đêm Lạc Gia quân đã có hơn trăm quân sĩ. Dân chúng hai làng kẻ nghèo may vá quần áo, nhà khấm kháhơn quyên góp lương thực… Lý thị, dẫu không cam tâm chochồng ra trận, cũng đành mở hầm bí mật nơi góc vườn đemquyên gần ba trăm cân gạo trắng và dăm thúng sắn khô. Đàn bàcon gái Lạc thị lặng lẽ tụ họp may lấy một lá cờ, thêu chữ Lạcmàu đen nổi trên nền đỏ.
Cả làng bận rộn chẳng ai để tâm đến đám trẻ Mạ Thượng tụ tậpdưới gốc gạo ngoài cánh đồng. Lạc Quan tuy không có tiếng nóivới lũ trẻ chăn trâu vì trước đây ốm yếu, còi cọc nhưng đã cóLạc Yên đứng ra. Lạc Quan bảo với đám trẻ, rằng ngày mai traitráng trong làng xuất chinh chẳng biết bao giờ mới về. Các mẹ, các chị hẳn bịn rịn lắm. Quan trọng hơn cả, trai tráng tòng quânphải có khí thế ngay từ buổi ban đầu. Bởi thế, Lạc Quan đưa ra ý tưởng dạy cho cả bọn hát bài hát “Đoàn Vệ quốc quân”, giảng giải cho cả đám hiểu vệ quốc nghĩa là gì.
Lạc Yên có tiếng nói. Lạc Quan giao nhiệm vụ quản ca, hạn đếnchiều phải thuộc lòng. Trong đám trẻ mục đồng có nhà ĐinhThân, kém Lạc Quan hai tuổi, chuyên thổi kèn đám ma. Anh ruột Đinh Thân vừa tròn đôi tám, đã tòng quân. Cậu xúi ĐinhThân về nhà thó lấy cái kèn thổi cho xôm. Ban đầu Đinh Thânchẳng dám nhưng Mã Lâm nói thêm vào. Nhiệm vụ thổi kènhiệu vì thế giao luôn cho Đinh Thân.
Lạc Vương không được tòng quân như ý nguyện. Anh ta bấtmãn. Lạc Kính và Lý thị phải lựa lời khuyên giải. Tuy LạcVương thành thân đã lâu song mới có hai cô con gái. TướngNguyễn Súy muốn lưu lại hương hoả cho Lạc lão.
Lạc Quan mang họ Lạc, cũng cháu nội Lạc lão nhưng… là dòngthứ.
Tối ấy, con cháu họ Lạc tòng quân tụ tập trong sân nhà Lạc lãonghe căn dặn và truyện trò. Lạc Quan cũng có mặt. Trong số anhem chú bác nội tộc, Lạc Quan có qua lại với vài người. Nhân cơhội ấy, Lạc Quan dạy họ hát thuộc lòng bài “Đoàn Vệ quốcquân”. Vì trong lời bài hát có câu “Cờ bay phất phới ngời màu Lạc Hồng, kèn reo vang tiếng gọi dòng Lạc Hồng”, Lạc Quan khéo léo lồng ghép, rằng bài hát khích lệ ý chí chiến đấu của con cháu họ Lạc, mọi người nên thuộc.
- Một khi xung trận, bài hát vang lên, các anh sẽ tràn đầy sĩ khí. Cả họ Lạc, như bọn em đây, nơi quê nhà sẽ đứng sau các anh.
Con cháu họ Lạc nghe bùi tai bèn tụ lại học cho thuộc.
Sáng ngày hôm sau khi mặt trời ló dạng sau đỉnh núi đằng xa, lá cờ Lạc Gia quân tung bay trước cổng làng Mạ Thượng, tập hợp tráng đinh tòng quân. Khung cảnh bịn rịn tiễn đưa, hầu hếtnhững người mẹ đều nhỏ lệ.
Đất rộng trời cao, con cái họ mang nặng đẻ đau một khi bước rakhỏi Quan Sơn biết ngày nao mới trùng phùng. Lạc lão, Lạc Kính cùng tướng quân Nguyễn Súy dẫn đoàn quân lục tục rời khỏi Mạ Thượng, được một quãng chưa bao xa thì trông thấy hơn chục đứa trẻ đứng ngay ngắn trên một gò cao ven đường. Đạo binh đi gần ngang qua, Lạc Quan phất tay ra hiệu, ĐinhThân đưa kèn lên miệng, ngửa cổ thổi toe toe liền ba hồi dài.
Tiếng kèn vừa dứt, Lạc Yên cất giọng bắt nhịp cho cả đám bắtđầu hát vang bài hát đã chỉnh sửa đôi chút:
“Đoàn vệ quốc quân một lần ra đi
Nào có sá chi đâu ngày trở về
Ra đi ra đi bảo tồn sông núi
Ra đi ra đi thà chết chớ lui
Cờ bay phất phới ngời màu Lạc Hồng
Kèn reo vang tiếng gọi dòng Lạc Hồng
Cùng Vệ quốc quân R
a đi ra đi theo hồn sông núi
Thù bao năm xưa có bao giờ nguôi
Dưới cờ oai nghiêm không ngừng bay
Đoàn quân nhà Nam có hay
Ngày xưa biết bao vị hùng anh
Quyết vì non sông ra tay bao lần
Ngày nay đoàn quân ta gắng làm sao
Giành quyền tự do hạnh phúc cho dân
Đoàn Vệ quốc quân một lần ra đi
Dù có gian nguy nhưng lòng không nề
Ra đi ra đi bảo tồn sông núi
Ra đi ra đi thà chết chớ lui.”
Nguyễn Súy chăm chú lắng nghe chẳng bỏ sót lời nào, và lấylàm ngạc nhiên lắm. Ông giơ tay ra hiệu đoàn quân dừng bước.
- Hiền huynh! Đứa trẻ kia là Lạc Quan phải không?
Lạc Kính khẽ gật:
- Chính là đứa thiên lôi đánh không chết. Hồi trước nó ốm yếu luôn. Sau đận ấy nó như thành một người khác.
- Nghe chừng nó cầm đầu đám trẻ. Huynh thử nhìn xem. Trôngnó có phong thái võ tướng đó chứ?
Lạc Kính thở dài, than:
- Nó học nghệ không thông, chỉ giỏi bày trò.
- Những lời vừa hát chả phải dành riêng cho Lạc Gia quân đó sao? Đứa con này của huynh chẳng tầm thường. Tính cả lần này, đệ giáp mặt nó ba lần. Đệ cảm nhận thằng bé này có chút ươngngạnh. Ánh mắt của nó… ẩn chứa vài điều thú vị.
- Nó là niềm hi vọng còn lại của mụ vợ ta.
Phía sau hàng quân vọng lên tiếng hát. Nguyễn Súy, Lạc Kínhvà Lạc lão cùng ngoảnh lại. Cao Mang thúc ngựa đến bẩm báo:
- Anh em Lạc Gia quân hát theo bọn trẻ đó ạ.
Nguyễn Súy nhoẻn miệng cười, quay sang nói với Lạc Kính:
- Đệ là người ngoài nên có cái nhìn sáng hơn. Thằng bé nhàhuynh thực khác người.
- Chúng đang hát bài “Đoàn Vệ quốc quân” do Lạc Quan kia dạy. - Cao Mang chỉ lên gò đất cao, nơi đám trẻ vẫn hăng say hát - Bọn chúng muốn tiếp thêm sĩ khí cho Lạc Gia quân.
Nguyễn Súy chắp tay, cung kính nói với Lạc lão:
- Lạc bá phụ! Con mắt nhìn của bá phụ vẫn tinh tường lắm.
Lạc lão vuốt chòm râu bạc, cười mà không nói.
Nguyễn Súy bảo Cao Mang gọi Lạc Quan xuống hỏi chuyện. Lạc Quan xuống, lần lượt hành lễ. Nguyễn Súy lấy tấm lệnh bài bằng đồng có ý thưởng cho Lạc Quan. Lạc Quan cúi đầu cảm tạ, nói rằng:
- Tướng quân có lòng ban thưởng cho cháu, chi bằng thưởng bạchữu dụng hơn.
- Hỗn xược! - Lạc Kính gắt lên.
Một thoáng bất ngờ, vị tướng họ Nguyễn liền cười, hỏi nguyêndo. Lạc Quan từ tốn đáp:
- Xưa nay anh hùng trong thiên hạ dựng nghiệp đều cần có bạc.
Hít một hơi nhẹ, cậu nhấn mạnh:
⁃ Bạc đổi gạo. Gạo nuôi quân. Có quân, mới đánh được giặc. Nay tướng quân đến làng, chiêu mộ được hiền tài, chiêu mộ thêm nghĩa sĩ, lại có thêm lương thảo. Thật là đại công cáo thành, nhất cử tam tứ tiện. Đáng mừng. Cháu biết lệnh bài đạidiện cho thân phận tôn quý nhưng…
Lạc Quan khoát tay sang hai bên tả hữu, nói tiếp:
- Bốn bề núi rừng điệp trùng! Lệnh bài tôn quý để làm gì? Chiêu binh mãi mã chẳng được, muông thú chẳng vì thế nghe theo. Đặt lên chỗ cao thờ phượng lại càng không thể! Vậy khác gì vật quýtrong ao tù. Tướng quân thưởng bạc vẫn là hơn.
Lạc Kính thẹn tím mặt, nhưng Nguyễn Súy thoáng sững lại, rồibật cười sảng khoái.
- Hiền huynh! Có lời này đệ nói ra mất lòng song vẫn phải nói. Con hơn cha ắt nhà có phúc! Đứa trẻ này khí khái hơn người. Đúng, đúng, khác nào vật quý trong ao tù, hay cho câu này. Đáng thưởng hậu!
Cao Mang dâng năm bén bạc. Nguyễn Súy xuống ngựa, cầm đặt vào tay Lạc Quan cùng tấm lệnh bài.
- Dăm chục lượng! Ta thực tò mò lắm. Liệu rằng tiểu tử nhà ngươi sẽ dùng số bạc này thế nào để dựng lên cả đội quân.
Lạc Quan nhét bạc vào người, thản nhiên đáp lời:
- Cháu sẽ dùng số bạc này… để tướng quân thấy, người ở Quan Sơn không chỉ biết cày ruộng.
Nguyễn Súy khẽ gật đầu tỏ vẻ hài lòng, ông vỗ vai Lạc Quan, nói thêm:
- Chuyển lời của ta đến đại tẩu! Ta biết tẩu ấy giận ta nên tránhmặt. Ta đến làng, đem phu quân tẩu ấy đi mà chẳng thể đảm bảo an toàn. Tẩu ấy có giận ta thì ta cũng đành chịu. Nếu có kiếp sau, ta nguyện làm trâu ngựa báo đáp.
Vị tướng quay bước, Lạc Quan nói với theo:
- Nếu có thể, tướng quân hãy cho ba quân cùng thuộc lời bài hát, khi xung trận ắt có chỗ lợi.
Nguyễn Súy mỉm cười, khẽ gật đầu, nhảy lên ngựa phất tay ra hiệu cho đoàn quân tiếp tục di chuyển.
Bọn Lạc Yên đứng trên gò cao hát lạc giọng. Mãi đến lúc đoàn quân khuất sau những ngã rẽ, tiếng hát mới ngưng, trả lại bầu không khí yên ắng đến lạ thường cho thung lũng.
Mạ Thượng trở lại cuộc sống bình yên thường nhật nhưng đó chỉ là bề nổi. Người làng Mạ Thượng bắt đầu để tâm trí ra bên ngoàithung lũng. Lạc Gia quân đóng trại bên cạnh quân doanh Lâm An quân. Lạc lão chiêu binh mãi mã. Con cháu họ Lạc ở làng Thường Xuân và Chí Linh hay tin Lạc lão dựng cờ chiêu binh đều lần lượt tìm đến đầu quân, rủ thêm bạn bè trong làng ngoài xóm. Nửa tuần trăng sau, Lý thị và các bà mẹ Mạ Thượng thăm chồng con về kể rằng, Lạc Gia quân đã chiêu mộ được thêm ba trăm người từ các nơi.