Chiếc xe đạp cũ và những con đường đi học

Ba năm đầu đại học, phương tiện của tôi là một chiếc xe đạp mua lại của anh khóa trên với giá ba trăm nghìn. Màu xanh đã bạc, yên da nứt, phanh sau gần như không ăn, và mỗi lần đạp thì có tiếng kêu cót két đều đặn như nhịp trống.

Từ phòng trọ đến trường bốn cây số. Mỗi ngày tám cây, mưa cũng như nắng. Tôi thuộc lòng từng ổ gà trên con đường ấy, biết đoạn nào có chó chạy ra, biết ngã tư nào đèn đỏ chín mươi giây và ngã tư nào ba mươi giây. Buổi sáng đi học thì vội, buổi chiều về thì thả dốc đoạn gần cầu, không đạp, để gió thổi vào mặt.

Mùa mưa là cực hình. Có hôm mưa giữa đường, tôi tấp vào mái hiên một cửa hàng, đứng đó bốn mươi phút với ba bốn người xa lạ, không ai nói gì, chỉ cùng nhìn ra màn nước. Đến trường thì ướt từ thắt lưng xuống, ngồi học cả buổi trong cái quần ẩm. Mùa nắng thì lưng áo lúc nào cũng có vệt muối trắng.

Xe đạp dạy tôi cách quản lý thời gian bằng cơ thể. Tôi biết chính xác từ nhà đến trường mất hai mươi hai phút nếu đạp bình thường, mười sáu phút nếu đạp gấp và chấp nhận đến lớp thở hổn hển. Hết ba năm, bắp chân tôi khỏe chưa từng có.

Có một lần xe tuột xích giữa đường, trời sắp mưa, tôi ngồi xổm bên vỉa hè loay hoay, tay dính đầy dầu. Một chú sửa xe gần đó đi ra, không nói gì, lắp lại xích trong ba mươi giây, rồi phẩy tay khi tôi móc ví. Chú bảo: "Có gì đâu." Thành phố lớn và xa lạ, nhưng những khoảnh khắc như thế xảy ra nhiều hơn tôi tưởng.

Năm cuối tôi đi làm thêm đủ tiền mua xe máy cũ. Chiếc xe đạp tôi để lại cho một đứa em khóa dưới, dặn nó phanh sau kém, nhớ cẩn thận. Nó gật gật, chắc chẳng nghe.

Bây giờ đi làm, ngày nào tôi cũng ngồi trong ô tô hoặc xe máy có yên êm, đến chỗ làm mà không đổ giọt mồ hôi nào. Tiện hơn hẳn. Nhưng tôi không còn biết đường phố có mùi gì vào sáu giờ sáng, không còn thuộc ổ gà nào ở đâu. Có những thứ chỉ nhìn thấy được khi đi chậm.