Khoảng cách thế hệ với bố mẹ: Đừng cãi nhau nữa, hãy thử cách này xem sao

Đã bao nhiêu lần bạn định mở lời chia sẻ với bố mẹ về công việc, về dự định tương lai hay đơn giản là một xu hướng mới trên mạng, nhưng rồi lại nuốt ngược vào trong vì câu nói quen thuộc: "Trứng mà đòi khôn hơn vịt!" hay "Thời của chúng tao khác, tụi mày bây giờ sung sướng quá nên sinh hư..."?

Khoảng cách thế hệ (generation gap) giống như một bức tường vô hình nhưng dày cộm được xây lên giữa hai thế hệ trong một nhà. Một bên là lớp trẻ lớn lên trong thời đại số hóa, thông tin ngập tràn, tư duy cởi mở và đầy áp lực đồng trang lứa. Một bên là thế hệ đi trước, với bao năm bươn chải nhọc nhằn, quen chịu thương chịu khó và đặt sự an toàn, ổn định lên hàng đầu.

Mỗi lần ngồi vào bàn ăn là mỗi lần những cuộc tranh luận biến thành cuộc cãi vã mệt mỏi. Bạn bực bội vì thấy bố mẹ quá cổ hủ, áp đặt; còn bố mẹ lại đau lòng vì thấy con cái ngày càng xa cách, bướng bỉnh và "mất dạy".

Nếu bạn đang mệt mỏi vì vòng lặp "nói một câu cãi ba câu" ấy với đấng sinh thành, thì hãy ngồi xuống đây. Hôm nay, chúng ta hãy thử ngừng trách cứ nhau và tìm cách bắc một nhịp cầu để xích lại gần hơn với bố mẹ nhé.

1. Tại sao bố mẹ và chúng ta luôn đứng ở hai chiến tuyến?​

Để không còn cảm thấy ấm ức hay tức giận mỗi khi bất đồng quan điểm, điều đầu tiên chúng ta cần học là đặt mình vào vị trí của bố mẹ.

Bố mẹ chúng ta sinh ra và lớn lên trong một hoàn cảnh lịch sử và xã hội hoàn toàn khác. Đó là thời kỳ thiếu thốn trăm bề, miếng ăn áo mặc còn phải lo toan từng bữa. Trong thế giới của bố mẹ, sự sống còn nằm ở việc làm lụng chăm chỉ, nghe lời cấp trên/người lớn tuổi và tuyệt đối không mạo hiểm. Khi họ nhìn thấy chúng ta – thế hệ trẻ sẵn sàng bỏ công việc ổn định để nhảy việc, dám xách balo đi du lịch một mình hay tiêu tiền cho những trải nghiệm tinh thần – họ không hiểu. Sâu thẳm trong sự phản đối, la mắng của bố mẹ không phải là ác ý, mà là sự sợ hãi vì họ lo chúng ta sẽ vấp ngã, sẽ khổ sở như họ ngày trước.

Nhưng ngặt một nỗi, cách thể hiện sự quan tâm của thế hệ cũ đôi khi quá cực đoan: họ dùng quyền lực phụ huynh, dùng những lời chê bai, phán xét để mong con cái "khôn ra". Còn chúng ta, với cái tôi tuổi trẻ hừng hực, lập tức dựng khiên tự vệ, đáp trả bằng sự im lặng lạnh lùng hoặc những lời cãi chày cãi cối. Cứ thế, bức tường ngăn cách ngày càng cao thêm.

2. Thôi ngay việc cố gắng "cảm hóa" hay thay đổi suy nghĩ của bố mẹ​

Sai lầm lớn nhất của những đứa con khi lớn lên là luôn nuôi một ảo tưởng: Mình phải tranh luận thắng bố mẹ để họ công nhận tư duy hiện đại của mình.

Bạn ơi, bố mẹ đã sống nửa đời người với hệ giá trị và niềm tin được hun đúc qua hàng chục năm. Bạn không thể chỉ bằng vài dẫn chứng trên mạng hay vài câu nói lý lẽ trong bữa cơm mà đòi thay đổi tư duy của họ trong một sớm một chiều. Càng cố tranh cãi thắng thua, bạn chỉ càng khiến bố mẹ cảm thấy bị tổn thương, mất uy quyền và khép kín tâm lòng mình lại.

Thay vì bắt bố mẹ phải hiểu theo cách của mình, tại sao chúng ta không chủ động thay đổi cách tiếp cận? Dưới đây là những "chiêu thức" thực tế giúp hạ nhiệt mọi cuộc xung đột thế hệ trong gia đình:

"Lắng nghe trước, giải thích sau" (hoặc... im lặng)​

Khi bố mẹ bắt đầu cằn nhằn về chuyện lập gia đình, chuyện ăn mặc, hay cách tiêu tiền, bản năng của bạn là gì? Cãi lại ngay lập tức phải không?

Hãy thử đổi chiến thuật: Hãy để bố mẹ nói hết, không ngắt lời. Đừng gân cổ lên cãi. Đôi khi, bố mẹ cằn nhằn không hẳn vì muốn gây sự, mà chỉ vì họ muốn xả những áp lực mệt mỏi ngoài xã hội lên không gian an toàn của gia đình, hoặc đơn giản là họ muốn chứng minh mình vẫn còn "có tiếng nói" trong nhà. Việc bạn im lặng lắng nghe, gật đầu nhẹ nhàng không có nghĩa là bạn nhận sai, mà đó là sự tôn trọng tối thiểu dành cho người lớn tuổi. Khi cái "tôi" của bố mẹ được thỏa mãn, cơn giận tự khắc hạ xuống rất nhanh.

Dùng hành động thay vì đôi co lý thuyết​

Người lớn thường không tin vào những lời hứa hẹn suông kiểu "Con lớn rồi, bố mẹ đừng lo". Họ chỉ tin vào kết quả thực tế.

Thay vì tranh cãi với bố mẹ về việc làm nghệ thuật, làm freelancer hay tự kinh doanh là có tương lai, hãy chứng minh điều đó bằng những con số thu nhập ổn định, bằng sự tự lập trong cuộc sống hằng ngày và bằng một tinh thần vui vẻ, khỏe mạnh. Khi bố mẹ thấy bạn sống tốt, tự khắc sự hoài nghi và lo lắng trong họ sẽ giảm bớt.

Kiên nhẫn làm "thầy giáo công nghệ" cho bố mẹ​

Khoảng cách thế hệ lớn nhất thời đại số chính là chiếc điện thoại thông minh. Chúng ta thường hay cáu gắt khi bố mẹ hỏi đi hỏi lại một thao tác Zalo, Facebook hay cách chuyển khoản ngân hàng: "Con chỉ mấy lần rồi cơ mà sao bố mẹ cứ quên thế!".

Hãy nhớ lại hồi bé, khi bố mẹ kiên nhẫn cầm tay dạy chúng ta từng nét chữ cái A, B, C dù chúng ta viết sai lên viết sai xuống, họ có cáu gắt với bạn như thế không? Hãy dùng lại sự kiên nhẫn đó. Mỗi lần hướng dẫn bố mẹ sử dụng một tính năng công nghệ mới, hãy cười thật tươi. Đó không chỉ là dạy công nghệ, đó là cách kéo bố mẹ bước vào thế giới hiện đại cùng chúng ta.

Lời kết: Bố mẹ chẳng ở bên ta mãi mãi​

Có một sự thật cay đắng mà chúng ta ít khi dám nghĩ tới: Thời gian chúng ta được cãi nhau, được nghe bố mẹ cằn nhằn mỗi ngày thực ra là hữu hạn.

Đến một độ tuổi nào đó, khi bạn thực sự trưởng thành và bận rộn với gia đình riêng, đôi khi bạn có muốn nghe tiếng mẹ nhắc mặc thêm áo ấm, hay tiếng bố gọi xuống ăn cơm cũng chẳng thể tìm lại được nữa.

Thế nên, thay vì tốn năng lượng để bực bội, để đôi co hơn thua với những người sinh thành ra mình, hãy bớt chút thời gian ôm bố mẹ vào lòng, hoặc đơn giản là ngồi xuống ăn trọn vẹn một bữa cơm không điện thoại với họ. Khoảng cách thế hệ suy cho cùng chỉ là cái cớ, nếu trái tim chúng ta luôn hướng về nhau. Hôm nay, nhắn một tin nhắn yêu thương hoặc pha một ly trà mời bố mẹ nhé, chắc chắn bạn sẽ thấy nhà mình ấm áp hơn rất nhiều!