Đột Quỵ Não- Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí

Đột quỵ não (tai biến mạch máu não) là một tình trạng y tế khẩn cấp. Người bệnh cần được phát hiện sớm, sơ cứu đúng, chuyển viện đúng. Việc cấp cứu sớm, nhằm tăng khả năng cứu sống và hạn chế tối đa các biến chứng. Vây đột quỵ não là gì ? các nhận biết và hướng xử trí ra sao ? Cùng NLK88 tìm hiểu nhé !

Đột quỹ não gặp ở mọi lứa tuổi và có tỉ lệ tử vong cao

Đột quỵ não là tình trạng mất đột ngột lưu lượng máu tới não hoặc chảy máu bên trong sọ dẫn đến giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não, là nguyên nhân gây liệt, rối loạn ngôn ngữ, mất cảm giác, trí nhớ, hôn mê và khả năng gây tử vong cao.

Trên thế giới, tử vong do ĐQN đứng hàng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư. Những người thoát khỏi tử vong, thường để lại di chứng nặng nề cả về thể xác, tâm thần cũng như là gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Khi một người không may bị đột quỵ, mỗi giây đều có giá trị bởi chỉ cần chậm 1 giây thì có đến 32.000 tế bào não chết; sau 59 giây thì có 1,9 triệu tế bào não sẽ chết.

Trước đây, đột quỵ thường gặp ở người cao tuổi nhưng hiện nay bệnh có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Thống kê gần đây cho thấy, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi tăng trung bình 2% mỗi năm.

​

​

• Cục máu đông di chuyển, tắc trong động mạch lên não.
• Xơ vữa động mạch, lượng cholesterol cao tích tụ trên thành động mạch, tạo thành vật cản gây tắc nghẽn mạch máu não.
• Bệnh cao huyết áp gây áp lực lớn cho thành mạch, lâu ngày có thể khiến mạch máu bị rạn nứt, dẫn đến vỡ mạch máu.

​

• Người trên 55 tuổi thường có nguy cơ đột quỵ cao hơn người trẻ.
• Nam giới có nguy cơ đột quỵ cao gấp 1,25 lần so với nữ giới.
• Người có người thân trong gia đình từng bị đột quỵ.
• Người mắc các bệnh tim mạch, rối loạn mỡ máu, cao huyết áp, tiểu đường…
• Thừa cân, béo phì hoặc lười vận động.
• Hút thuốc làm tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ do tắc mạch máu.
• Sinh hoạt không đúng giờ giấc, thường xuyên tắm đêm hoặc đi ngủ trễ

​

Hai nguyên nhân nguy hiểm trong tai biến mạch máu não

​

• Đau đầu, chóng mặt đột ngột với mức độ dữ dội.
• Một bên mặt rũ xuống.
• Tê hoặc yếu cánh tay hoặc chân (thường xảy ra một bên của cơ thể).
• Thay đổi thị lực đột ngột, đặc biệt ở một bên mắt.
• Đột ngột không nói được, giọng nói bị méo hoặc đôi khi người bệnh nói nhảm.
• Lú lẫn, mất nhận thức.
• Cơ thể mất thăng bằng, đi lại khó khăn.

​

• Tê hoặc liệt ở mặt, tay hoặc chân.
• Đau đầu, chóng mặt, khó nuốt.
• Buồn nôn và nôn.
• Giảm tỉnh táo, giảm nhận thức xung quanh.
• Co giật.
• Mất ý thức hoặc hôn mê.

​

• Hoa mắt, chóng mặt.
• Khó khăn khi nói chuyện.
• Mắt mờ, không nhìn rõ hoặc tối sầm.
• Tê bì tay chân, lưỡi, cằm, mặt, chân tay (có thể ở một bên người hoặc cả hai).

Bệnh được tiên lượng tốt hơn, chưa gây tổn thương não nghiêm trọng. Tuy nhiên, những cơn thiếu máu não thoáng qua cứ liên tục kéo đến thì đây được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ

​

Giờ vàng quan trọng trong cấp cứu đột quỵ não
Cấp cứu đột quỵ là kịp thời thực hiện các biện pháp can thiệp khác nhau như dùng thuốc tiêu sợi huyết, can thiệp mạch lấy cục máu đông, bít tắc mạch máu bị vỡ hoặc phẫu thuật lấy khối máu tụ… nhằm giúp cứu sống và hạn chế tối đa các biến chứng cho người bệnh. Khi người bệnh bị đột quỵ, cấp cứu càng sớm thì tỷ lệ thành công và phục hồi sau đột quỵ càng cao.

Vậy “giờ vàng” trong cấp cứu đột quỵ là như thế nào? Theo các bác sĩ, thời gian vàng cấp cứu đột quỵ tùy thuộc vào thể loại đột quỵ và thời điểm mà người bệnh được đưa đến bệnh viện. Trong 3-6 giờ đầu tiên sau khi đột quỵ xảy ra là thời điểm tốt nhất để thực hiện cấp cứu đột quỵ bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Sau 6 giờ và có thể mở rộng lên đến 24 giờ, kỵ thuật thường được áp dụng để cấp cứu đột quỵ là can thiệp mạch, phẫu thuật… Cấp cứu đột quỵ trong “giờ vàng” càng sớm càng tốt, giúp bệnh nhân hạn chế tàn phế, hôn mê hay thậm chí là tử vong.

​

Sơ cứu đúng quy trình trong cấp cứu Đột quỵ não
Khi nhận thấy người thân có dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi xe cấp cứu 115 càng sớm càng tốt. Trong thời gian chờ cấp cứu, chúng ta cần:

• Đặt bệnh nhân nằm nghiêng cao đầu 30 – 45 độ, giúp bảo vệ đường thở cho bệnh nhân.
• Nếu người bệnh bị ngã thì đừng cố di chuyển họ.
• Cho bệnh nhân mặc quần áo thoáng mát, rộng rãi hoặc nới lỏng quần áo của họ.
• Trường hợp người bệnh bị co giật, cần dùng chiếc đũa bọc giẻ đặt ngang miệng để tránh cắn vào lưỡi.
• Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy cố gắng trò chuyện với họ.
• Lúc này, tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống hoặc dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ vì có thể gây sặc hoặc nghẹt đường thở.
• Không tùy ý áp dụng các phương pháp dân gian (như lấy kim chích vào đầu ngón tay hoặc ngón chân, bấm huyệt, châm cứu, cạo gió, cắt lễ…) vì càng gây nguy hiểm hơn.
• Ghi chú lại thời điểm người bệnh khởi phát biểu hiện đột quỵ bất thường
• Tuyệt đối không cho bệnh nhân sử dụng thuốc hay ăn uống bất cứ thứ gì
• Đối với địa bàn miền núi, vùng sâu nếu không có điều kiện hãy di chuyển bệnh nhân bằng cáng, không nên đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng xe máy, tránh xóc khi di chuyển. Khi di chuyển, nên để bệnh nhân trên mặt phẳng, nghiêng mặt sang một bên, nới bớt quần áo cho thoáng.
• Khi đưa đến các cơ sở y tế, hãy chọn bệnh viện có đủ điều kiện, hạn chế di chuyển xa. Tránh làm mất thời gian vàng xử trí cho người bệnh.