Sức hút nơi cực Tây Tổ quốc

Trong chuyên mục 'Bản tin sinh viên' đăng bởi miss_you_52, 10/3/2011. — 890 Lượt xem

  1. miss_you_52

    miss_you_52 Thành viên thân thiết Thành viên thân thiết

    Sức hút nơi cực Tây Tổ quốc

    9 năm trước, tôi từng đi bộ 15 ngày vào khu rừng thiêng Thập Tầng Đại Sơn; đầu năm 2011 này, lại ngạc nhiên trước cảnh bà con ta đã có thể ngồi ôtô vào đến tận cái barie bước một bước là sang nước bạn Trung Hoa.
    Tuy nhiên, bây giờ vẫn phải mất 8 tiếng cắm mặt leo núi dốc, kiệt sức luồn rừng nguyên sinh nữa thì cột mốc ba cạnh mới hiện ra. Đó là điểm cực tây thiêng liêng của tổ quốc…

    Trên biên giới bộ của nước ta, chỉ có 2 cái cột mốc ba mặt cạnh, mỗi mặt hướng về một quốc gia. Đó là mốc ngã ba biên giới A Pa Chải, đặt ở xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, nơi giáp ranh 3 nước: Việt Nam - Trung Quốc - Lào. Cách đó gần 2.000km, là cột mốc ngã ba Đông Dương, mỗi cạnh của cột mốc ngoảnh về một nước, gồm Việt Nam, Lào và Campuchia, thuộc địa phận xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum.

    [​IMG]
    Hàng vạn cây cổ thụ rải khắp lối mòn đầy sương mù dẫn lên cột mốc ngã ba biên giới.
    Cái giá của sự hoang sơ 9 năm về trước
    Từ Hà Nội vượt gần 800km lên cực tây tổ quốc, nơi một tiếng gà gáy cũng tự hào mang trong mình ba quốc tịch ấy, đường núi có khá khẩm lên từng ngày. Tuy nhiên, kể từ đầu thế kỷ 20, khi viên công sứ Sanh Pu Lốp dùng roi và báng súng cưỡng chế phu phen người Việt mở đường lên Tây Bắc (rồi con đường có thời mang tên Sanh Pu Lốp) đến giờ, nay ta gọi là quốc lộ số 6, chưa bao giờ thôi đèo dốc và rình rập tai ương.
    Đi hết 500km, lọt vào cánh đồng Mường Thanh rộng lớn và màu mỡ nhất Tây Bắc, chúng tôi tự cho phép mình ngủ một đêm thả phanh, để hôm sau vượt gần 300 cây số đường "ổ khủng long" nữa mới vào đến cái huyện xa xôi và nghèo khó bậc nhất Việt Nam: Mường Nhé.


    [​IMG]
    Các chiến sỹ biên phòng đứng nghiêm chào cột mốc số 0 sau nhiều tiếng đồng hồ trèo núi liên tục.
    Mường Nhé chiếm nhiều kỷ lục vui và buồn. Vừa tách ra khỏi Mường Tè, huyện nghèo này lại liên tục phải tách đôi, tách ba các xã của mình bởi nạn di dân tự do phá vỡ mọi thứ mô hình dân cư, kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục. Bây giờ, trở lại miền cương thổ Mường Nhé, thấy đường ôtô được mở đến tận cái chợ biên ải lèo tèo mà công dân hai nước Việt Nam và Trung Quốc ngày nào cũng chung tay nhóm họp kia, lại thêm sóng điện thoại di động ò í e réo tưng bừng trên tay bà con Hà Nhì chưa nói sõi tiếng Kinh kia nữa, đúng là tôi phải ngẩn ngơ mất nửa ngày.
    Rừng bị phá dã man, phá ở mức kỷ lục của Việt Nam. Cái chỗ mà cách đây 9 năm tôi phải đi bộ chừng 15 ngày mới tới, đi như gặn chắt đến giọt mồ hôi để xuyên qua khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam (rộng 300 nghìn hécta); thì nay ôtô có thể chạy vèo vèo.

    [​IMG]
    Con "chiến mã" đường rừng không thể lết thêm trên cung đường mưa nhão,
    đến đây chúng tôi phải đi bộ 8 tiếng dưới sự "hoa tiêu" của anh lính biên phòng người Hà Nhì tên là Cà.

    9 năm trước, khi tôi đến, toàn bộ vùng ngã ba biên giới mênh mông này chưa có bất cứ cái bánh xe hình tròn của xe đạp, xe máy, hay ôtô... nào chạm đến. Nay trở lại, thấy trong nhiều ngôi nhà vẫn cài tấm ảnh tôi chụp chung với chủ nhà (ngày trước tôi đã gửi đường bưu điện tặng họ), xúc động thay.
    Sau này, nhiều nhà báo, nhiều bạn trẻ coi ngã ba biên giới là một điểm chinh phục hoang sơ, kỳ thú, đi đâu họ cũng nghe người Hà Nhì hỏi thăm về một gã nhà báo thật lùn, hay uống rượu và cứ say rượu là đòi ngủ dưới bếp. Mỗi lần nghe kể “xấu” về mình như vậy, tôi lại xôn xao nhớ những bản làng hoang sơ tột độ. Bấy giờ, suối sâu, vắt nhảy tanh tách, trời rét cắt da cắt thịt, tôi hay uống rượu và thích rúc vào các khu bếp muôn đời đỏ lửa của bà con để say, sưởi ấm và hơ quần áo ướt. Mỗi bản làng, tôi trú chân một đêm, tiếp lương thực, nhờ người dẫn đường, thay một công an xã (mang theo súng) và thay một biên phòng cắm bản... rồi cả ba lại lếch thếch lên đường.
    Cái giá của hoang sơ là thế.

    [​IMG]
    Cảnh hoàng hôn dọc đường vào Mường Nhé.
    Lâng lâng với tết Cô Nhẹ Chà
    Các trầm tích văn hoá, tấm tình của người Hà Nhì, người Mông... vùng ngã ba biên giới đã hút hồn tôi và nhiều người. Có lẽ vì thế mà ngày gặp lại cố nhân A Pa Chải của tôi năm nay thổn thức quá, lại đúng vào dịp tết của người Hà Nhì, gọi là tết Cô Nhẹ Chà nữa chứ. Bà con làm Cô Nhẹ Chà to như Tết Nguyên đán của người dưới xuôi vậy. Sương mơ bảng lảng, gió lạnh như kim châm, suối Mo Phí ào ào nước chảy qua kẽ đá ngầm, đêm hội xòe chập chờn ánh lửa. Những quả tú cầu trên mũ, trên khăn, ở tay cầm đèn pin chơi đêm của các a nhí (em gái) Hà Nhì cứ lung linh như say rượu.
    Tôi không biết có cộng đồng nhỏ bé, xa xôi, cam khó nào mà dịp tết cổ truyền của họ, họ lại “phải” (được) đón nhiều vị khách Hà Nội, Sài Gòn không mời mà đến nhiều như người Hà Nhì ở ngã ba biên giới này không? Chỉ có ba - bốn bản làng, mà điểm mặt đủ các nhà báo, nhà văn, nhà nhiếp ảnh, sinh viên, dân “xê dịch” tứ chiếng tụ về. Các điệu hồn vi tế đó, không ai bảo ai, không vì cái gì ngoài những xúc cảm thương mến với cộng đồng người Hà Nhì hoa ở biên ải Mường Nhé, họ cứ đến và hát, mở rộng vòng xòe, chia thêm chén mắt trâu để nhâm nhi rượu men lá.
    Năm xưa, gã đàn ông Hà Nhì Sừng Sừng Khai từng cùng tôi cưỡi ngựa, xách súng kíp, cầm dây thừng lớn thả vó tung mình trên thảo nguyên Tá Miếu để bắt bò về mở tiệc. Trước lễ, Sừng Khai cưỡi ngựa rượt đuổi, tay cầm dây thừng quăng thia lia trói chân bò, giật mạnh, rồi nổ súng tự chế bắn chết con bò nhà mình, xẻ thành từng súc thịt khoác lên gùi về bản... Chứng kiến cảnh đó, tôi cứ ngỡ mình đang ở bên một túp lều du mục trên thảo nguyên Mông Cổ đầy huyền thoại. Nay gặp lại, bản Leng Su Sìn đã tách thành xã riêng, Sừng Khai là Bí thư kiêm Chủ tịch UBND xã.

    [​IMG]
    Trẻ em Hà Nhì với những chiếc mũ rất cầu kỳ. (Ảnh: Đỗ Doãn Hoàng)
    Quê hương thứ hai
    Tôi đang kể câu chuyện mình chinh phục ngã ba biên giới A Pa Chải vào thời điểm năm 2002. Như thế đủ thấy, hơn 40 năm trước, vào năm 1959, khi anh Trần Văn Thọ - cán bộ vận động quần chúng Đồn biên phòng Leng Su Sìn - lên với bà con Hà Nhì thì sự hoang vu còn đến mức nào. Anh Thọ mang lưỡi cày lên dạy dân cày ruộng nước, cai nghiện ma túy cho bà con, đưa người Hà Nhì đầu tiên đến trường, vất vả đến mức vài năm sau, sốt rét ác tính của rừng già đã mang anh đi vĩnh viễn. Người Hà Nhì biết ơn, đặt tên ngọn núi ở Leng Su Sìn là núi Ông Thọ, con dốc có phần mộ anh gọi là dốc Ông Thọ.
    Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, sách viết về tấm gương Trần Văn Thọ đã được in hàng vạn bản, bỏ vào thùng đạn của chiến sĩ lúc vào Nam chiến đấu, khẩu hiệu ai cũng thuộc một thời “Anh hùng như Nguyễn Văn Trỗi, dũng cảm như Nguyễn Viết Xuân, tận tụy với dân như Trần Văn Thọ”. Anh Trần Văn Thọ trở thành người anh hùng đầu tiên của lực lượng công an vũ trang cả nước Việt Nam (bấy giờ ngành công an và biên phòng chưa tách ra).

    [​IMG]
    Trạm trưởng A Pa Chải Khuất Văn Dũng cũng vô cùng vất vả với việc đu dây vượt dốc núi trơn trượt.
    Tương tự như vậy, ở vùng ngã ba biên giới còn gắn liền với sự cống hiến vĩ đại của một con người khả kính khác là thầy giáo Nguyễn Văn Bôn. Xung phong đi bộ nửa tháng trời từ Mường Lay vào xã Mù Cả, tự đẵn tre, dựng trường, gọi học sinh đến mở lớp học đầu tiên cho người Hà Nhì, thầy giáo Bôn còn dạy phụ nữ Hà Nhì cách mặc xuchiêng, báo cáo tổ chức vận động thanh - thiếu niên bỏ tục quần hôn, dùng tiền lương của mình mua chăn ấm cho học sinh đắp khi băng giá... Trường xã vùng ngã ba biên giới trở thành nơi đầu tiên của rẻo cao Việt Nam được xoá mù và phổ cập tiểu học và Nguyễn Văn Bôn trở thành anh hùng giáo dục đầu tiên của Việt Nam.
    Đất ngã ba biên giới Việt - Trung - Lào quyến người lắm. Con người, bản sắc, thiên nhiên nơi này như một vỉa quặng lớn, có sức hút đặc biệt. Anh hùng lực lượng công an vũ trang đầu tiên, anh hùng giáo dục đầu tiên của nước ta, tại sao đều cống hiến, trưởng thành, thầm lặng hy sinh cho mảnh đất tận cùng xa xôi chỉ gồm có vài xã này?

    [​IMG]
    Chín năm trước, để vào đến bản Tá Miếu,
    tôi và đồng chí công an xã này phải đi bộ mất chừng nửa tháng trời!
    Bao văn nghệ sĩ, bao trí thức và nhiều bạn trẻ đã gắn bó, đã coi Mù Cả, Sín Thầu, ngã ba biên giới A Pa Chải là mái nhà thương yêu, là quê hương thứ hai của mình. Như bữa cơm đón tết Cô Nhẹ Chà trong mưa bay, trong bịt bùng mây núi, trong tiếng hát lý lơi ôm vòng xòe mờ ảo kia, người của bao miền đất, không ai bảo ai đều thượng sơn để tham dự. Chúng tôi ăn, trò chuyện rồi ngủ lại ở bất kỳ ngôi nhà Hà Nhì nào, không toan tính, không tị hiềm, không lo toan, người nào cũng là bạn, ngôi nhà nào dường như cũng là ngôi nhà của mình vậy.
    Hôm nay cả bản vui lắm, bởi sau bữa tiệc là những cuộc leo núi tìm cột mốc ba cạnh của khách phương xa.
     



Chia sẻ cùng bạn bè


Đang tải...