Sức hút nơi cực Tây Tổ quốc

Trong chuyên mục 'Bản tin sinh viên' đăng bởi miss_you_52, 10/3/2011. — 920 Lượt xem

  1. miss_you_52

    miss_you_52 Thành viên thân thiết Thành viên thân thiết

    Sức hút nơi cực Tây Tổ quốc

    9 năm trước, tôi từng đi bộ 15 ngày vào khu rừng thiêng Thập Tầng Đại Sơn; đầu năm 2011 này, lại ngạc nhiên trước cảnh bà con ta đã có thể ngồi ôtô vào đến tận cái barie bước một bước là sang nước bạn Trung Hoa.
    Tuy nhiên, bây giờ vẫn phải mất 8 tiếng cắm mặt leo núi dốc, kiệt sức luồn rừng nguyên sinh nữa thì cột mốc ba cạnh mới hiện ra. Đó là điểm cực tây thiêng liêng của tổ quốc…

    Trên biên giới bộ của nước ta, chỉ có 2 cái cột mốc ba mặt cạnh, mỗi mặt hướng về một quốc gia. Đó là mốc ngã ba biên giới A Pa Chải, đặt ở xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, nơi giáp ranh 3 nước: Việt Nam - Trung Quốc - Lào. Cách đó gần 2.000km, là cột mốc ngã ba Đông Dương, mỗi cạnh của cột mốc ngoảnh về một nước, gồm Việt Nam, Lào và Campuchia, thuộc địa phận xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum.

    [​IMG]
    Hàng vạn cây cổ thụ rải khắp lối mòn đầy sương mù dẫn lên cột mốc ngã ba biên giới.
    Cái giá của sự hoang sơ 9 năm về trước
    Từ Hà Nội vượt gần 800km lên cực tây tổ quốc, nơi một tiếng gà gáy cũng tự hào mang trong mình ba quốc tịch ấy, đường núi có khá khẩm lên từng ngày. Tuy nhiên, kể từ đầu thế kỷ 20, khi viên công sứ Sanh Pu Lốp dùng roi và báng súng cưỡng chế phu phen người Việt mở đường lên Tây Bắc (rồi con đường có thời mang tên Sanh Pu Lốp) đến giờ, nay ta gọi là quốc lộ số 6, chưa bao giờ thôi đèo dốc và rình rập tai ương.
    Đi hết 500km, lọt vào cánh đồng Mường Thanh rộng lớn và màu mỡ nhất Tây Bắc, chúng tôi tự cho phép mình ngủ một đêm thả phanh, để hôm sau vượt gần 300 cây số đường "ổ khủng long" nữa mới vào đến cái huyện xa xôi và nghèo khó bậc nhất Việt Nam: Mường Nhé.


    [​IMG]
    Các chiến sỹ biên phòng đứng nghiêm chào cột mốc số 0 sau nhiều tiếng đồng hồ trèo núi liên tục.
    Mường Nhé chiếm nhiều kỷ lục vui và buồn. Vừa tách ra khỏi Mường Tè, huyện nghèo này lại liên tục phải tách đôi, tách ba các xã của mình bởi nạn di dân tự do phá vỡ mọi thứ mô hình dân cư, kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục. Bây giờ, trở lại miền cương thổ Mường Nhé, thấy đường ôtô được mở đến tận cái chợ biên ải lèo tèo mà công dân hai nước Việt Nam và Trung Quốc ngày nào cũng chung tay nhóm họp kia, lại thêm sóng điện thoại di động ò í e réo tưng bừng trên tay bà con Hà Nhì chưa nói sõi tiếng Kinh kia nữa, đúng là tôi phải ngẩn ngơ mất nửa ngày.
    Rừng bị phá dã man, phá ở mức kỷ lục của Việt Nam. Cái chỗ mà cách đây 9 năm tôi phải đi bộ chừng 15 ngày mới tới, đi như gặn chắt đến giọt mồ hôi để xuyên qua khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam (rộng 300 nghìn hécta); thì nay ôtô có thể chạy vèo vèo.

    [​IMG]
    Con "chiến mã" đường rừng không thể lết thêm trên cung đường mưa nhão,
    đến đây chúng tôi phải đi bộ 8 tiếng dưới sự "hoa tiêu" của anh lính biên phòng người Hà Nhì tên là Cà.

    9 năm trước, khi tôi đến, toàn bộ vùng ngã ba biên giới mênh mông này chưa có bất cứ cái bánh xe hình tròn của xe đạp, xe máy, hay ôtô... nào chạm đến. Nay trở lại, thấy trong nhiều ngôi nhà vẫn cài tấm ảnh tôi chụp chung với chủ nhà (ngày trước tôi đã gửi đường bưu điện tặng họ), xúc động thay.
    Sau này, nhiều nhà báo, nhiều bạn trẻ coi ngã ba biên giới là một điểm chinh phục hoang sơ, kỳ thú, đi đâu họ cũng nghe người Hà Nhì hỏi thăm về một gã nhà báo thật lùn, hay uống rượu và cứ say rượu là đòi ngủ dưới bếp. Mỗi lần nghe kể “xấu” về mình như vậy, tôi lại xôn xao nhớ những bản làng hoang sơ tột độ. Bấy giờ, suối sâu, vắt nhảy tanh tách, trời rét cắt da cắt thịt, tôi hay uống rượu và thích rúc vào các khu bếp muôn đời đỏ lửa của bà con để say, sưởi ấm và hơ quần áo ướt. Mỗi bản làng, tôi trú chân một đêm, tiếp lương thực, nhờ người dẫn đường, thay một công an xã (mang theo súng) và thay một biên phòng cắm bản... rồi cả ba lại lếch thếch lên đường.
    Cái giá của hoang sơ là thế.

    [​IMG]
    Cảnh hoàng hôn dọc đường vào Mường Nhé.
    Lâng lâng với tết Cô Nhẹ Chà
    Các trầm tích văn hoá, tấm tình của người Hà Nhì, người Mông... vùng ngã ba biên giới đã hút hồn tôi và nhiều người. Có lẽ vì thế mà ngày gặp lại cố nhân A Pa Chải của tôi năm nay thổn thức quá, lại đúng vào dịp tết của người Hà Nhì, gọi là tết Cô Nhẹ Chà nữa chứ. Bà con làm Cô Nhẹ Chà to như Tết Nguyên đán của người dưới xuôi vậy. Sương mơ bảng lảng, gió lạnh như kim châm, suối Mo Phí ào ào nước chảy qua kẽ đá ngầm, đêm hội xòe chập chờn ánh lửa. Những quả tú cầu trên mũ, trên khăn, ở tay cầm đèn pin chơi đêm của các a nhí (em gái) Hà Nhì cứ lung linh như say rượu.
    Tôi không biết có cộng đồng nhỏ bé, xa xôi, cam khó nào mà dịp tết cổ truyền của họ, họ lại “phải” (được) đón nhiều vị khách Hà Nội, Sài Gòn không mời mà đến nhiều như người Hà Nhì ở ngã ba biên giới này không? Chỉ có ba - bốn bản làng, mà điểm mặt đủ các nhà báo, nhà văn, nhà nhiếp ảnh, sinh viên, dân “xê dịch” tứ chiếng tụ về. Các điệu hồn vi tế đó, không ai bảo ai, không vì cái gì ngoài những xúc cảm thương mến với cộng đồng người Hà Nhì hoa ở biên ải Mường Nhé, họ cứ đến và hát, mở rộng vòng xòe, chia thêm chén mắt trâu để nhâm nhi rượu men lá.
    Năm xưa, gã đàn ông Hà Nhì Sừng Sừng Khai từng cùng tôi cưỡi ngựa, xách súng kíp, cầm dây thừng lớn thả vó tung mình trên thảo nguyên Tá Miếu để bắt bò về mở tiệc. Trước lễ, Sừng Khai cưỡi ngựa rượt đuổi, tay cầm dây thừng quăng thia lia trói chân bò, giật mạnh, rồi nổ súng tự chế bắn chết con bò nhà mình, xẻ thành từng súc thịt khoác lên gùi về bản... Chứng kiến c